شیر اطمینان (سیفتی ولو) آخرین لایه ایمنی هر دیگ بخار، مخزن تحت فشار و خط لوله است: وقتی فشار از مقدار تنظیم‌شده بالاتر برود، خودکار باز می‌شود، فشار اضافه را تخلیه می‌کند و بعد دوباره می‌بندد. صنایع اشتعال اراک شش مدل شیر اطمینان می‌سازد؛ از شیر رلیف رزوه‌ای TSV تا شیرهای فلنجی دیگ بخار و شیر اطمینان نیروگاهی. جدول مقایسه همه مدل‌ها را در همین صفحه می‌بینید و همه آن‌ها از طریق نمایندگی اشتعال اراک در قزوین قابل تأمین است.
شیر اطمینان
شیر اطمینان (Pressure Relief Valve) یکی از تجهیزات ایمنی است که در سیستم‌های صنعتی برای جلوگیری از آسیب ناشی از افزایش بیش حد فشار به کار می‌رود. در صورتی که فشار در یک سیستم از مقدار تنظیم‌شده بیشتر شود، شیر اطمینان به صورت خودکار باز شده و فشار اضافی را تخلیه می‌کند. این کار از خطرات احتمالی مانند: انفجار، خرابی تجهیزات و کاهش عمر مفید تجهیزات جلوگیری می‌کند. این محصول پس از کاهش فشار، به صورت خودکار بسته می‌شود.
کاربردهای شیر اطمینان
شیر اطمینان به دلیل قابلیت بالا و طراحی ساده، در بسیاری از صنایع مورد استفاده قرار می‌گیرد. همانطور که اشاره کردیم، یکی از مهم‌ترین کابردهای شیر اطمینان حفاظت از سیستم‌های صنعتی در برابر فشار اضافی است. این محصول برای تخلیه فشار اضافی در سیستم‌هایی که با مایعات، گاز یا بخار کار می‌کنند، استفاده می‌شود. دیگر کاربرد شیر اطمینان تخلیه حرارتی مایعات است. در سیستم‌هایی که مایعات به دلیل تغییرات دمایی منبسط می‌شوند، فشار اضافی ایجاد می‌شود، شیر اطمینان این فشار را تخلیه می‌کند و از آسیب به تجهیزات جلوگیری می‌کند.
شیر اطمینان چگونه کار می‌کند؟
در شیر اطمینان فنری، نیروی فنر دیسک شیر را روی نشیمنگاه فشار می‌دهد. فشار سیستم از زیر به دیسک نیرو وارد می‌کند و وقتی این نیرو از نیروی فنر بیشتر شود، شیر باز می‌شود. سه اصطلاح برای شناخت هر شیر اطمینان لازم است:
- فشار تنظیم (Set Pressure): فشاری که شیر در آن شروع به باز شدن می‌کند و با پیچ تنظیم فنر روی آن تنظیم و پلمب می‌شود.
- فشار اضافه (Overpressure): مقداری که فشار باید از فشار تنظیم بالاتر برود تا شیر ظرفیت کامل خود را تخلیه کند؛ برای مثال در شیر برنزی SFV500 برای بخار ۵ درصد و در شیر نیروگاهی ۳ درصد است.
- اختلاف بسته شدن (Blowdown): فاصله فشار تنظیم تا فشاری که شیر دوباره می‌بندد؛ شیر نیروگاهی اشتعال اراک حدود ۴ درصد زیر فشار تنظیم بسته می‌شود.
شیرهای اطمینان بخار معمولاً «پاپ» دارند؛ یعنی در فشار تنظیم ناگهان و کامل باز می‌شوند. شیرهای رلیف که برای مایعات به کار می‌روند، به‌تدریج و متناسب با افزایش فشار باز می‌شوند.
تفاوت شیر اطمینان، شیر رلیف و شیر فشارشکن
این سه شیر در بازار گاهی با هم اشتباه گرفته می‌شوند، در حالی که کار متفاوتی دارند:
| شیر | کار اصلی | رفتار باز شدن | کاربرد رایج |
|---|---|---|---|
| شیر اطمینان (Safety Valve) | حفاظت در برابر فشار بیش از حد | ناگهانی و کامل (پاپ) | بخار، هوا و گاز؛ دیگ بخار و مخزن هوا |
| شیر رلیف (Relief Valve) | حفاظت در برابر فشار بیش از حد | تدریجی و متناسب با فشار | مایعات و تخلیه حرارتی خطوط |
| شیر فشارشکن (Pressure Reducing Valve) | کاهش و ثابت نگه داشتن فشار پایین‌دست | همیشه در مدار و تنظیم‌کننده | خطوط بخار و آب برای رساندن فشار به حد مصرف |
شیر فشارشکن جایگزین شیر اطمینان نیست؛ برعکس، معمولاً بعد از هر شیر فشارشکن یک شیر اطمینان نصب می‌شود تا اگر فشارشکن خراب شد، فشار بالا به تجهیزات پایین‌دست نرسد. شیر TSV همین صفحه از نوع رلیف است و برای مایع و گاز طراحی شده است.
انواع شیر اطمینان اشتعال اراک
مشخصات زیر از کاتالوگ‌های سازنده استخراج شده است. برای جدول ابعاد و ظرفیت تخلیه هر مدل، به صفحه همان مدل بروید:
| مدل | نوع | اتصال و سایز | حداکثر فشار تنظیم | حداکثر دما | کاربرد اصلی |
|---|---|---|---|---|---|
| TSV (همین صفحه) | رلیف | رزوه NPT، ۳/۴ به ۱ اینچ | ۱۰۳ بار | ۲۰۴ °C | مایع و گاز در صنایع فرایندی |
| شیر اطمینان تک فنره SSF | High Lift | فلنجی ۱½ تا ۳ اینچ | چدن ۱۱ بار، فولاد ریختگی ۲۰ بار | ۲۲۰ تا ۲۲۴ °C | دیگ بخار پوسته‌ای و مخازن |
| شیر اطمینان دو فنره DSF | High Lift | فلنجی، ورودی ۲½ تا ۵ اینچ | چدن ۱۱ بار، فولاد ریختگی ۲۰ بار | ۲۲۰ تا ۲۲۴ °C | دیگ‌های بخار با ظرفیت بالاتر |
| شیر اطمینان برنزی SFV500 | Full Lift، نازل کامل | رزوه BSP، DN20 تا DN50 | ۱۸ بار (تا ۱¼ اینچ)، ۱۴ بار (۱½ و ۲ اینچ) | ۲۳۰ °C | دیگ بخار و آب گرم، کمپرسور، اتوکلاو |
| شیر اطمینان SFV600 | Full Lift، نیمه‌نازل | فلنجی ۱ تا ۴ اینچ | چدن ۱۶ بار، فولاد ریختگی ۲۲ بار | ۲۵۰ تا ۴۰۰ °C | بخار، هوا و مخازن |
| شیر اطمینان نیروگاهی HC/HCA | ظرفیت بالا، واکنشی | ورودی ANSI کلاس ۱۵۰۰ | — | بخار اشباع و سوپرهیت تا حدود ۴۰۰ °C | دیگ‌های نیروگاهی |
انتخاب شیر اطمینان مناسب دیگ بخار
- فشار تنظیم: نباید از فشار مجاز طراحی دیگ (روی پلاک دیگ) بیشتر باشد.
- ظرفیت تخلیه: مجموع ظرفیت شیرهای اطمینان باید دست‌کم برابر حداکثر تولید بخار دیگ باشد؛ ظرفیت هر مدل در جدول ظرفیت کاتالوگ آن، بر حسب فشار تنظیم و سایز، آمده است.
- جنس بدنه: بر اساس فشار و دما؛ برای مثال در شیرهای تک فنره و دو فنره، بدنه چدنی تا ۱۱ بار و فولاد ریختگی تا ۲۰ بار.
- نوع اتصال: رزوه‌ای برای سایزهای کوچک (مثل SFV500) و فلنجی برای سایزهای بزرگ‌تر.
- محل تخلیه: خروجی شیر باید به مسیر ایمن هدایت شود و لوله خروجی فشار برگشتی بیش از حد مجاز سازنده ایجاد نکند.
در دیگ‌های بزرگ‌تر معمولاً بیش از یک شیر اطمینان نصب می‌شود. تعداد و سایز دقیق را بر اساس ظرفیت دیگ و الزامات بازرسی تعیین کنید؛ ظرفیت دیگ‌های ماشین‌سازی اراک در صفحه دیگ بخار ماشین‌سازی اراک آمده است.
تست و تنظیم شیر اطمینان
شیر اطمینانی که سال‌ها باز نشده ممکن است به نشیمنگاه بچسبد و در لحظه لازم عمل نکند. به همین دلیل شیر باید به‌صورت دوره‌ای بازدید و تست شود. در شیرهای دارای اهرم دستی مثل SFV500 و SFV600، اپراتور می‌تواند در فشار کاری با بالا کشیدن اهرم از آزاد بودن دیسک مطمئن شود. تنظیم فشار و تست عملکرد دقیق باید با دستگاه کالیبراتور انجام و شیر پس از تنظیم پلمب شود؛ این خدمت در کنار تست هیدرواستاتیک دیگ بخار از خدمات بازرسی و ایمنی صنعت ماندگار است.
هرگز خروجی شیر اطمینان را مسدود نکنید و فنر آن را برای جلوگیری از چکه بیش از حد سفت نکنید. شیری که چکه می‌کند باید سرویس یا تعویض شود.
ویژگی‌های شیر اطمینان رلیف TSV
- نام لاتین: relief valve-safety valve
- برند: اشتعال اراک
- مدل: TSV (شیر اطمینان رلیف)
- جنس بدنه: فولاد ریختگی و فولاد ضدزنگ
- حداکثر فشار تنظیم: ۱۰۳ بار؛ حداکثر فشار برگشتی ۴۰۰ psig
- حداکثر دما: ۲۰۴ درجه سانتی‌گراد
- اتصالات: رزوه NPT، ورودی ۳/۴ اینچ و خروجی ۱ اینچ
- مورد استفاده: خطوط مایع و گاز در پالایشگاه، پتروشیمی و سیستم‌های جانبی نیروگاه
- کشور سازنده: ایران
می‌توانید در زیر کاتالوگ شیر اطمینان را مشاهده و دانلود کنید.
سؤالات متداول شیر اطمینان
بله. سیفتی ولو (Safety Valve) نام انگلیسی شیر اطمینان است؛ شیری که در فشار بیش از حد خودکار باز می‌شود و فشار اضافه را تخلیه می‌کند.
شیر اطمینان فقط در فشار بیش از حد باز می‌شود و از تجهیزات محافظت می‌کند؛ شیر فشارشکن همیشه در مدار است و فشار پایین‌دست را کاهش می‌دهد و ثابت نگه می‌دارد.
برای دیگ‌های بخار پوسته‌ای، شیرهای تک فنره و دو فنره و SFV600، و برای دیگ‌های کوچک‌تر شیر برنزی SFV500 رایج است؛ انتخاب نهایی به فشار تنظیم و ظرفیت تخلیه لازم بستگی دارد.
شیر باید به‌صورت دوره‌ای و طبق برنامه بازرسی دیگ تست و در صورت نیاز با کالیبراتور تنظیم شود؛ در شیرهای اهرم‌دار، بالا کشیدن اهرم در فشار کاری یک بررسی ساده دوره‌ای است.
2 نظر
شیر اطمینان تک فنره اشتعال اراک | ابعاد و جدول ظرفیت 4 آبان
[…] 6759-1 محاسبه شده است. مقایسه آن با سایر مدل‌ها را در صفحه شیر اطمینان […]
شیر اطمینان نیروگاهی اشتعال اراک | مدل های HC، HCA، HCI و HE 4 آبان
[…] بالاتر از ۱۳۸ بار. دیگر انواع شیر اطمینان را در صفحه شیر اطمینان […]