
شیر اصلی بویلر اشتعال اراک (مدل CGV) یک شیر کروی (Globe Stop Valve) فلنجی است که روی خروجی اصلی بخار دیگ نصب میشود و بخار تولیدی را به خط مصرف میفرستد یا قطع میکند. این شیر در سایزهای ۲½ تا ۱۴ اینچ ساخته میشود؛ بدنه چدنی تا فشار کاری ۱۱ بار و ۲۱۰ درجه و بدنه فولاد ریختگی تا ۲۰ بار و ۲۰۰ درجه سانتیگراد. سازنده آن را برای قطع و تنظیم عمومی خطوط بخار هم مناسب میداند.
شیر اصلی بویلر
شیر اصلی دیگ بخار (بویلر) یک شیر ۹۰° درجه خروجی بخار بویلر است که به این محصول، شیر خروجی بویلر یا شیر اصلی بخار نیز گفته میشود. این محصول به عنوان شیر اصلی در مسیر خروجی بویلرها استفاده میشود و جنس بدنه این محصول از دو جنس چدن (Cast Iron) و فولاد (Cast Steel) است. حداکثر فشار قابل تحمل برای شیر اصلی چدنی ۱۳bar است و شیر اصلی دیگ بخار با جنس فولاد میتواند تا حداکثر ۲۱bar فشار را تحمل کند. این شیر در سایزهای ”½۲، ”۳، ”۴، ”۱۴، ”۱۰، ”۸، ”۷، ”۵ موجود است.
مزایای شیر اصلی دیگ بخار
یکی از مهمترین مزایای شیر اصلی دیگ بخار این است که نگهداری این محصول بسیار ساده است. دیگر مزیت شیر اصلی بویلر عمر طولانی این محصول است. در واقع طراحی حرفهای و استفاده از مواد اولیه با کیفیت و استاندارد در ساخت این محصول، باعث میشود شیر خروجی بویلر برای طولانی مدت عملکرد خوبی داشته باشد و نیازی به تعویض شیر وجود ندارد.
مشخصات فنی شیر اصلی بویلر
| ویژگی | بدنه چدنی | بدنه فولاد ریختگی |
|---|---|---|
| استاندارد فلنج | BS 10 Table F | BS 10 Table H |
| حداکثر فشار کاری | ۱۱ بار | ۲۰ بار |
| حداکثر دما | ۲۱۰ °C | ۲۰۰ °C |
| سایزها | ۲½ تا ۸ اینچ | ۲½ تا ۱۴ اینچ |
نشیمنگاه و میله شیر از فولاد ضدزنگ، دیسک از برنز، کلاهک از فولاد ST52 و فلکه از چدن است. ترکیب دیسک برنزی و نشیمنگاه ضدزنگ آببندی خوبی میدهد و تعمیر و آببندی مجدد آن ساده است.
ابعاد شیر اصلی بویلر
ابعاد تقریبی (میلیمتر) طبق کاتالوگ سازنده؛ ابعاد نسخه چدنی و فولادی در سایزهای مشترک یکسان است:
| سایز | قطر فلنج (D) | تعداد سوراخ | قطر دایره پیچ (P) | قطر فلکه (W) | ارتفاع (H) |
|---|---|---|---|---|---|
| ۲½ اینچ (DN65) | ۱۸۴ | ۸ | ۱۴۶ | ۱۹۰ | ۳۰۰ |
| ۳ اینچ (DN80) | ۲۰۳ | ۸ | ۱۶۵ | ۱۹۰ | ۳۵۰ |
| ۴ اینچ (DN100) | ۲۲۹ | ۸ | ۱۹۱ | ۲۱۵ | ۳۶۰ |
| ۵ اینچ (DN125) | ۲۸۰ | ۸ | ۲۳۵ | ۲۱۵ | ۴۶۵ |
| ۷ اینچ (DN175) | ۳۳۷ | ۱۲ | ۲۹۲ | ۵۶۵ | ۵۸۵ |
| ۸ اینچ (DN200) | ۳۶۸ | ۱۲ | ۳۲۴ | ۵۶۵ | ۶۵۰ |
| ۱۰ اینچ (DN250)، فقط فولادی | ۴۳۲ | ۱۲ | ۳۸۱ | ۵۶۵ | ۷۱۵ |
| ۱۴ اینچ (DN350)، فقط فولادی | ۵۵۲ | ۱۶ | ۴۹۵ | ۵۶۵ | ۱۰۳۰ |
چرا شیر اصلی دیگ کروی است؟
در شیر کروی، دیسک عمود بر جریان روی نشیمنگاه مینشیند و با چرخاندن فلکه بهتدریج بالا میرود. همین ساختار اجازه میدهد اپراتور هنگام راهاندازی دیگ، شیر اصلی را آرام و مرحلهبهمرحله باز کند تا خط بخار سرد بهتدریج گرم شود و آب میعانشده در خط با فشار به جلو رانده نشود. باز کردن ناگهانی شیر اصلی روی خط سرد یکی از دلایل رایج ضربه قوچ و آسیب به لولهها و اتصالات است.
نکات نصب و بهرهبرداری
- شیر را طبق فلش روی بدنه نصب کنید؛ جریان باید از زیر دیسک وارد شود.
- پیش از باز کردن شیر اصلی، درینهای خط بخار را باز کنید تا آب میعانشده تخلیه شود.
- شیر را در چند مرحله و با فاصله باز کنید و بعد از گرم شدن کامل خط، به حالت کاملاً باز برسانید.
- در زمان خاموشی طولانی، شیر را کاملاً ببندید و نشتی گلند را بازدید کنید.
- در دیگهایی که چند دیگ به یک کلکتور بخار مشترک وصلاند، علاوه بر شیر اصلی، شیر یکطرفه یا شیر جداکننده دوم هم لازم است تا بخار دیگهای دیگر به دیگ خاموش برنگردد.
شیر اصلی همراه با شیر تغذیه، شیر اطمینان و شیر زیر موبری مجموعه شیرآلات اصلی هر دیگ بخار را تشکیل میدهد. سایز شیر اصلی معمولاً با سایز نازل خروجی بخار دیگ هماهنگ است؛ ظرفیت دیگها را در صفحه دیگ بخار ماشینسازی اراک ببینید.
ویژگیهای شیر اصلی
- نام لاتین: GLOBE STOP VALVE
- برند: اشتعال اراک
- مدل: CGV
- مورد استفاده: دیگ بخار-بویلر
- جنس بدنه: Cast Iron, Cast Steel
- حداکثر فشار کاری: ۱۱ بار (چدن) و ۲۰ بار (فولاد ریختگی)
- کشور سازنده: ایران
برای کسب اطلاعات بیشتر در مورد شیر اصلی بویلر، کاتالوگ این محصول در زیر آورده شده است که میتوانید آن را دانلود و مشاهده کنید.

سایز شیر اصلی را چطور انتخاب کنیم؟
سایز شیر اصلی معمولاً با نازل خروجی بخار دیگ یکی است، ولی برای کنترل آن میتوان از سرعت بخار کمک گرفت. در خطوط بخار اشباع، سرعت حدود ۲۵ تا ۳۵ متر بر ثانیه رایج است. با فرض فشار ۱۰ بار و سرعت ۳۰ متر بر ثانیه، قطر تقریبی لازم برای چند ظرفیت دیگ ماشینسازی اراک چنین است:
| ظرفیت دیگ (کیلوگرم بخار در ساعت) | قطر داخلی تقریبی | سایز نزدیک |
|---|---|---|
| ۱٬۲۲۰ | حدود ۵۰ میلیمتر | DN۵۰ |
| ۲٬۰۰۰ | حدود ۶۵ میلیمتر | DN۶۵ |
| ۲٬۸۰۰ | حدود ۷۶ میلیمتر | DN۸۰ |
| ۴٬۵۳۰ | حدود ۹۷ میلیمتر | DN۱۰۰ |
| ۷٬۲۴۸ | حدود ۱۲۳ میلیمتر | DN۱۲۵ |
| ۱۰٬۱۹۲ | حدود ۱۴۶ میلیمتر | DN۱۵۰ |
| ۱۵٬۸۵۵ | حدود ۱۸۲ میلیمتر | DN۲۰۰ |
در فشارهای کمتر، حجم بخار بیشتر است و سایز بزرگتری لازم میشود. این محاسبه فقط برآورد اولیه است و افت فشار و طول خط هم باید در نظر گرفته شود.
سؤالات متداول
یک شیر کروی (Globe Stop Valve) فلنجی که روی خروجی اصلی بخار دیگ نصب میشود و برای قطع و تنظیم جریان بخار به کار میرود.
بدنه چدنی تا ۱۱ بار و ۲۱۰ درجه، و بدنه فولاد ریختگی تا ۲۰ بار و ۲۰۰ درجه سانتیگراد.
نسخه چدنی از ۲½ تا ۸ اینچ و نسخه فولاد ریختگی تا ۱۴ اینچ.



